De coronacrisis heeft de Nederlandse lichtmarkt ingrijpend verstoord, maar ook nieuwe kansen geopend. De sector, die voorheen vooral werd gedreven door traditionele distributiekanalen en bulkleveranciers, is nu in een dynamische transitie gefrustreerd. Energiezuinige producten, slimme verlichtingssystemen en de groeiende vraag naar duurzaamheid maken de markt complexer dan ooit. Hier wordt een diepgaand beeld geschetst van de herstelprocessen, de rol van innovatie en de uitdagingen voor ondernemers in de sector.
De impact van de coronacrisis op de lichtmarkt
Met de lockdowns en beperkingen in 2020-2021 liep de lichtmarkt in Nederland terug. De verkoop van traditionele verlichtingsproducten, zoals LED-lampen en gloeilampen, daalde met gemiddeld 15% in de eerste helft van 2020, volgens data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De vraag naar bulkverlichting, vooral in commerciële ruimtes, nam eveneens af, mede door de afname van publieke evenementen en winkels. Toch bleef de sector niet geheel stil. De overgang naar online bestellingen en de toename van e-commerce bij verlichtingswinkels zorgden voor een snelle aanpassing, met een groei van 22% in online verkoop van verlichtingsproducten in 2021.
Een cruciaal verschil in deze periode was de versnelling van de overstap naar energiezuinige verlichting. De Europese Unie stelde in 2020 strengere regels vast voor gloeilampen, waardoor de vraag naar LED-verlichting steeg. In Nederland werden in 2021 meer dan 60% van de nieuwe lampen verkocht als LED, een stijging van 18% ten opzichte van 2019. Deze trend werd onderstreept door de overheid, die in 2022 een subsidieprogramma lanceerde voor het vervangen van oude verlichting door energiebesparende alternatieven.
- De verkoop van LED-lampen steeg in 2021 met 18% ten opzichte van 2019.
- Online verkoop van verlichtingsproducten groeide met 22% in 2021.
- De verkoop van traditionele gloeilampen daalde met gemiddeld 15% in 2020.
- In 2021 werd meer dan 60% van de nieuwe lampen verkocht als LED.
- De overheid lanceerde in 2022 een subsidieprogramma voor energiezuinige verlichting.
Innovatie en de toekomst van slimme verlichting
Naast traditionele producten wordt de lichtmarkt steeds meer gedreven door innovatie. Slimme verlichtingssystemen, die via apps kunnen worden gecontroleerd en aangepast, zijn een van de snelstgroeiende segmenten. Bedrijven als Philips Lighting en Osram hebben hun producten aangepast om te voldoen aan de vraag naar integratie met IoT (Internet of Things) en smart home oplossingen. Een voorbeeld hiervan is de Philips Hue-serie, die in 2022 meer dan 15.000 stuks verkocht werd in Nederland, een stijging van 40% ten opzichte van 2021. Deze producten bieden niet alleen energiebesparing, maar ook een verbeterde gebruikerservaring, zoals automatische aanpassing van helderheid en kleur aan hand van daglicht.
De groei van slimme verlichting wordt verder aangewakkerd door de toenemende vraag naar duurzaamheid. Ondernemers die zich richten op circulaire economie, zoals het hergebruik van verlichtingscomponenten, zien een groeiende markt. Een voorbeeld hiervan is het initiatief van Lighting Europe, dat in samenwerking met lokale producenten een circuit van hergebruik en recycling heeft opgezet voor LED-verlichting. Deze initiatieven zijn cruciaal om de ecologische voetafdruk van de sector te verkleinen en te voldoen aan de Europese Green Deal.
De rol van distributie en retail in de herstelproces
Hoewel de online verkoop van verlichting is gegroeid, blijft traditionele retail een belangrijke pilaar van de markt. Winkels zoals Lekkerlicht en Verlichtingswinkel.nl blijven belangrijke distributiekanalen voor consumenten die fysieke producten willen bekijken en testen. Toch zien veel winkels zich geconfronteerd met uitdagingen zoals lagere bezoekersaantallen en een veranderende klantenspreiding. Om zich te herstellen, hebben veel winkels hun online aanwezigheid vergroot en geïnvesteerd in digitale tools, zoals configuratie- en configuratie-software voor klanten.
De coronacrisis heeft ook geleid tot een verschuiving in de rol van groothandel. Ondernemingen zoals Van den Bergh en Van Moorsel hebben hun focus verlegd van bulkverkoop naar een meer gerichte aanpak, met nadruk op duurzaamheid en slimme oplossingen. Deze aanpassingen hebben bijgedragen aan een grotere diversiteit in de markt, met een toenemende vraag naar nicheproducten zoals biologische verlichting en verlichting voor specifieke gebruikscases, zoals ziekenhuizen en scholen.
De uitdagingen voor de toekomst
Hoewel de lichtmarkt herstelt, staan er nog uitdagende vraagstukken aan de orde. Een van de grootste uitdagingen is de overgang naar groene elektriciteit. De productie van LED-verlichting vereist vaak zeldzame aardelementen, zoals zeldzame aardelementen, die niet altijd duurzaam zijn geproduceerd. Dit vraagt om meer focus op circulaire economie en hergebruik van materialen. Daarnaast moet de sector zich aanpassen aan strengere Europese regels, zoals de nieuwe Verordening voor verlichting (Lighting Regulation), die in 2024 van kracht zal gaan.
Een ander belangrijk punt is de digitale divisie. Niet alle ondernemers in de sector hebben de middelen om te investeren in digitale innovatie, wat kan leiden tot een grotere kloof tussen grote en kleine bedrijven. Om dit te vermijden, is het essentieel dat de overheid en brancheorganisaties samenwerken om toegang tot financiële middelen en opleiding te vergroten. Zo kunnen kleine ondernemers zich ook aanpassen aan de nieuwe marktverwachtingen en blijven concurreren met grotere spelers.
